|
'Balkan-syndroom'
Een relatief groot aantal militairen dat in het voormalige Joegoslavie betrokken is geweest bij internationale operaties ontwikkelden leukemie (Balkansyndroom).
Munitie waarin verarmd uranium is verwerkt wordt genoemd als mogelijke oorzaak.
De berichtgeving over leukemie bij soldaten, mogelijk
als gevolg van het gebruik van verarmd uranium op de Balkan (en in de Golfoorlog),
geeft nogal wat paniek. Zowel bij politici als bij de soldaten zelf.
Ik heb gedurende 25 jaar -- van 1961 tot en met 1985 -- vele duizenden kilo's
uraniumpoeder verwerkt in diverse chemisehe samenstellingen. Dit
materiaal, meestal verrijkt, werd als brandstof gebruikt voor diverse
reactoren in binnen- en buitenland, alsmede voor eigen gebruik ten behoeve
van veiligheidsonderzoek.
Ter geruststelling van diegenen die menen dat ze leukemie hebben opgelopen
als gevolg van het gebruik van verarmd uraniummetaal in antitankgranaten
kan ik zeggen dat dit absoluut onmogelijk is. Leukemie is een ziekte die
over de hele wereld voorkomt. De oorzaken van het ontstaan van leukemie
zijn vaak nog onbekend. Het is wel bekend dat je leukemie kunt krijgen
als je veel met de chemische stof benzeen hebt gewerkt, maar ook als je
blootgesteld bent geweest aan een hoge dosis gammastraling.
Goed bestand
Verarmd uranium is echter geen gammastraler, maar een zwakke alfa-,
betastraler. De alfastralen hebben een reikwijdte van slechts 1 millimeter
en zijn daardoor vrij ongevaarlijk. Onze huid is zeer goed bestand tegen
deze vorm van straling. De betastralen hebben een grotere reikwijdte,
maar zijn volkomen onschadelijk voor mens en dier en bovendien erg zwak.
Betastralen kunnen ook worden opgewekt door elektriciteit, zonder
dat daar een radioactieve bron voor nodig is. Zo zend een televisietoestel
ook zwakke betastralen uit. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
heeft de betastraling als volkomen onschuldig voor de gezondheid bestempeld.
Betastralen zijn goed te meten. Dat is erg plezierig als je dagelijks
met uranium werkt om vast te stellen hoe besmet of hoe schoon je jas, je
gereedschap, je handen of je apparatuur is. Toch is uranium niet geheel
ongevaarlijk. Chemischtoxisch gezien (dus als de stof in aanraking
komt met een wondje), valt uranium in dezelfde giftigheidklasse als
lood. Het is dus geen zwaar vergif.
Radiotoxisch is uranium alleen dan gevaarlijk als het in de vorm van een
fijn poeder in de longen terechtkomt. De alfastralen beschadigen dan
de tere longblaasjes. In de proeffabriek bij het RCN moesten wij daar
terdege rekening mee houden. Voor zover bekend heeft een dergelijke
longbesmetting zich nog nooit voorgedaan, althans niet in ons bedrijf.
En als zij ooit zou gebeuren, zal zij nooit leukemie kunnen veroorzaken,
maar eerder longkanker.
Sensatieniveau Iedere medicus of radiochemicus weet te vertellen dat
je van uranium in welke vorm dan ook geen leukemie kunt krijgen. Omdat
uranium uiteraard in verband wordt gebracht met kernenergie, heeft
het helaas een hoog sensatieniveau en dat is jammer omdat dit, vrij onschuldige
maar nuttige, materiaal dat niet verdient. Uranium is een element dat
over de hele wereld voorkomt. Ons zeewater bevat ook een zeer kleine hoeveelheid
uranium. Vanwege zijn hoge soortelijke massa wordt verarmd uraniummetaal
niet alleen toegepast in antitankgranaten maar ook vaak als ballast
in sommige wedstrijdzeiljachten in plaats van lood. Het soortelijk
gewicht van uranium is 19,05 gram/cm' en dat van lood is 11,03 gr./cm'.
Dat er soldaten aan leukemie zijn gestorven is natuurlijk te betreuren,
maar die sterfgevallen hebben niets te maken met verarmd uranium.
Ing. F.W. Hamburg (Schoorldam) is gepensioneerd radiochemicus. Hij
was bedrijfsleider van een proeffabriek voor splijtstoffabricage
bij het toenmalige Reactor Centrum Nederland (tegenwoordig ECN) in
Petten. Gezondheidsdeskundigen bekijken in de buurt van de Bosnische
hoofdstad Sarajevo een verzamelplaats van munitie, waarin mogelijk
verarmd uranium is verwerkt.
|